Home arrow Ligjet e Botuara arrow LIGJI NR. 2004/32 PĖR FAMILJEN
Nėn 22 2006
LIGJI NR. 2004/32 PĖR FAMILJEN
e mėrkurė . 22 nėntor 2006
Indeksi
LIGJI NR. 2004/32 PĖR FAMILJEN
FEJESA DHE MARTESA
TĖ DREJTAT DHE DETYRIMET E BASHKĖSHORTĖVE
MARRĖDHĖNIET PASURORE TĖ BASHKĖSHORTĖVE
SHUARJA E MARTESĖS
MARRĖDHĖNIET NDĖRMJET PRINDĖRVE DHE FĖMIJĖVE
FORMAT E VEĒANTA TĖ MBROJTJES SĖ FĖMIJĖVE PA KUJDES PRINDĖROR
KUJDESTARIA
MARRĖDHĖNIET PASURORE TĖ ANĖTARĖVE TĖ BASHKĖSISĖ FAMILJARE
MBAJTJA FINANCIARE
   

PJESA E KATËRT

MARRËDHËNIET NDËRMJET PRINDËRVE DHE FËMIJËVE

 

I. ATËSIA DHE AMËSIA

 

 

1. Atësia

 

 

Neni 99.
 
Parimi
 

 

(1)  At i fëmijës së lindur në martesë, do të konsiderohet burri i nënës së fëmijës nëse fëmija është lindur gjatë martesës ose brenda afatit prej 300 ditësh pas mbarimit së martesës.

(2)  Nëse fëmija është lindur në martesën e mëvonshme të nënës së vet pas kalimit të afatit prej 270 ditësh e deri në afatin prej 300 ditësh pas zgjidhjes së martesës së saj të mëparshme, at do të konsiderohet burri i nënës nga martesa e mëparshme, përveç nëse burri i nënës nga martesa e mëvonshme me pëlqimin e saj e pranon fëmijën për të vetin.

 

Neni 100.
 
Fëmijët e lindur në martesë
 

 

(1)  Konsiderohet se fëmija ka lindur në martesë nëse prindërit e tij janë të martuar në kohën e lindjes së fëmijës.

(2)  Nëse prindërit e fëmijës të lindur jashtë martesës kanë pasur qëllimin që ta lidhin martesën dhe në këtë gjë kanë qenë të penguar me vdekjen e njërit prej tyre ose me ndonjë pengesë martesore që ka lindur pas zënies së fëmijës, në bazë të kërkesës së njërit prind të fëmijës, gjykata në procedurë jashtëkontestimore  do të shpallë se fëmija ka lindur në martesë.

(3)  Nëse asnjëri prej prindërve nuk është i gjallë ose prindit të gjallë i është hequr aftësia për të vepruar apo i është hequr e drejta prindore, procedurën pranë gjykatës për shpalljen se fëmija i mitur ka lindur në martesë mund ta inicojë Organi i Kujdestarisë.

(4)  Nën kushtet nga paragrafi 2 i këtij neni kërkesa për shpalljen e fëmijës martesor  mund të parashtrohet gjithashtu edhe në kontestin për vërtetimin e atësisë, nëse atësia nuk është vërtetuar më parë me pranimin ose me vendimin e gjykatës.

 

Neni 101.
 
Fëmijët e lindur jashtë martesës
 

 

At i fëmijës, i cili nuk ka lindur në martesë, as brenda afatit prej 300 ditësh pas zgjidhjes së martesës, konsiderohet burri i cili e pranon për të vetin ose atësia e të cilit është vërtetuar me vendimin e gjykatës.

 

Neni 102.
 
E drejta për njohjen e atësisë
 

 

Atësia mund t’i njihet mashkullit i cili ka aftësi të veprimit dhe i cili ka arritur moshën 16 vjeçare, si dhe personit i cili pjesërisht ka qenë i zhveshur nga aftësia për të vepruar, nëse është në gjendje të kuptojë përmbajtjen e deklaratës për njohjen e atësisë.

 

Neni 103.
 
Parimet mbi njohjen e atësisë
 

 

(1)  Personi i cili e konsideron vetën at të fëmiut mund të pranojë atësinë në procesverbal para ofiqarit.

(2)  Atësia mund  të njihet para Organit të Kujdestarisë, gjykatës apo organit tjetër të autorizuar me ligj. Këto organe janë të detyruara që pa vonesë të dërgojnë procesverbalin e vërtetuar tek ofiqari kompetent, i cili duhet të regjistrojë fëmiun në regjistrin e të lindurve.

(3)  Atësia gjithashtu mund të njihet edhe me testament.

(4)  Deklarata për njohjen e atësisë nuk mund të jepet përmes përfaqësuesit me prokurë.

 

Neni 104.
 
Procedurat e gjykatës
 

 

(1)  Nëna e fëmijës së lindur jashtë martesës, në paraqitjen e lindjes së fëmijës mund ta shënojë personin të cilin e konsideron atë të fëmijës së vet. Ajo mund të ofrojë deklaratë me gojë që do të shënohet në procesverbal te ofiqari ose te organi i autorizuar për përpilimin e dokumenteve publike, në dokumentin e vërtetuar ose në testament.

(2)  Nëse nëna në paraqitjen e lindjes së fëmijës nuk e ka shënuar personin që e konsideron at të fëmijës, ofiqari do ta udhëzojë për të drejtën e saj që ta bëjë këtë gjë.

(3)  Kur e merr deklaratën e nënës për identitetin e atit të fëmijës së saj, ofiqari do ta ftojë personin e shënuar të deklarohet për atësinë e vet drejtpërdrejt para ofiqarit ose të ofrojë dokumentin e vërtetuar brenda afatit prej 30 ditësh. Letërthirrja për një person të këtillë medoemos i dorëzohet personalisht dhe sipas mënyrës me të cilën sigurohet fshehtësia.

(4)  Për veprimet që i ndërmerr dhe për deklaratat me gojë të nënës së fëmijës dhe të personit për të cilin nëna pohon se është atë i fëmijës, ofiqari do të përpilojë procesverbalin.

(5)  Nëse personi i ftuar deklaron se nuk është atë i fëmijës ose brenda afatit prej 30 ditësh nuk deklarohet për atësinë e fëmijës, ofiqari lidhur me këtë gjë do ta informojë nënën e fëmijës.

(6)  Nëse personi i ftuar deklaron në procesverbal para ofiqarit se konsideron veten atë të fëmijës, dhe kjo është e regjistruar në procesverbal ose në dokumentin e verifikuar, ofiqari zyrtarisht do ta regjistrojë si atë të fëmijës, në regjistrin amë të të lindurve dhe për regjistrimin duhet të informojë nënën e fëmijës.

 

Neni 105.
 
Njohja e atësisë para lindjes dhe pas vdekjes së fëmijës
 

 

(1)  Deklarata për njohjen e atësisë mund të jepet edhe para lindjes së fëmijës. Deklarata e tillë prodhon efektin juridik me kusht që fëmija të lindet i gjallë.

(2)  Pas vdekjes së fëmijës atësia mund të vërtetohet vetëm me vendimin e gjykatës me kërkesën e personave të autorizuar, nëse për këtë gjë kanë interes juridik.

 

Neni 106.
 
Pëlqimi i nënës
 

 

(1)  Njohja e atësisë prodhon efekt juridik dhe regjistrohet në librin amë të të lindurve vetëm nëse me njohjen pajtohet nëna e fëmijës.

(2)  Deklaratën mbi pëlqimin për njohjen e atësisë mund ta japë nëna sipas rregullave të përcaktuara me nenin 103 të këtij Ligji për njohjen e atësisë.

(3)  Ofiqari ka për detyrë ta ftojë nënën e fëmijës që brenda afatit prej 30 ditësh të deklarohet për njohjen e atësisë nëse ajo nuk e ka paraqitur më parë personin e njëjtë si at të fëmijës.

 

Neni 107.
 
Pëlqimi i fëmijës
 

 

(1)  Nëse fëmija është më i vjetër se 16 vjeç është i nevojshëm edhe pëlqimi i tij për njohjen e atësisë. Ky pëlqim jepet sipas mënyrës së rregulluar me nenin 109 të këtij Ligji.

(2)  Nëse fëmija pavarësisht nga kjo moshë, është i paaftë për të gjykuar në mënyrë të vazhdueshme, ose nëna nuk është më e gjallë, apo ka vendqëndrimin e panjohur ose është shpallur e vdekur apo plotësisht i është hequr aftësia për të vepruar, deklaratën mbi pëlqimin për njohjen e atësisë e jep kujdestari i fëmijës me lejen e Organit të Kujdestarisë.

 

Neni 108.
 
Procedura gjyqësore për mospajtimin
 

 

(1)  Nëse nëna e fëmijës ose fëmija që është më i vjetër se 16 vjeç, ose kujdestari i fëmijës kur nevojitet pëlqimi i tij, nuk pajtohen për njohjen e atësisë, ose nuk deklarohen lidhur me këtë gjë brenda afatit prej 30 ditësh, pasi të marrin në dijeni njohjen, personi i cili e ka njohur fëmijën për të vetin mund t’ia paraqesë padinë gjykatës për vërtetim se ai është at i fëmijës.

(2)  Padia mund të paraqitet brenda afatit prej tri vjetësh pas marrjes së njoftimit për mospajtimin e nënës, përkatësisht të fëmijës. Nëse në ndërkohë është vërtetuar atësia e personit tjetër, padia nuk mund të paraqitet pas kalimit të afatit për kundërshtimin e atësisë atij personi.

 

Neni 109.
 
Efekti juridik i deklaratës së njohjes
 

 

(1)  Deklarata për njohjen e atësisë, si dhe deklaratat e nënës dhe të fëmijës, si dhe  pëlqimi për njohjen e atësisë, nuk mund të revokohen.

(2)  Personi i cili ka dhënë deklaratën për njohjen e atësisë, mund të kërkojë anulimin e deklaratës nëse ajo është dhënë me shtrëngim, për shkak të mashtrimit ose në lajthim.

(3)  Padia për anulimin e deklaratës mund të paraqitet brenda afatit prej gjashtë muajsh nga data  kur shtrëngimi është bërë i ditur, apo gabimi është vërejtur.

 

Neni 110.
 
Fëmijët jashtëmartesor
 

 

(1)  Padinë për vërtetimin e atësisë së fëmijës së lindur jashtë martesës, përveç personit i cili e konsideron vetën at të fëmijës mund ta paraqesin fëmija dhe nëna e fëmijës.

(2)  Fëmija i lindur jashtë martesës mund të paraqet padinë për vërtetimin e atësisë në çdo kohë.

(3)  Nëse fëmija është i mitur ose nuk e ka aftësinë për të vepruar, padinë në emër të tij mund të paraqet nëna. Nëse nëna nuk është e gjallë ose i është hequr aftësia për të vepruar, përkatësisht nga kujdesi prindëror dhe kur nëna ka vendqëndrimin e panjohur, padinë mund të paraqet kujdestari me lejen e Organit të Kujdestarisë.

(4)  Nëna mund të paraqet padinë për vërtetimin e atësisë derisa të ketë të drejtën të ushtrojë të drejtën prindërore.

 

Neni 111.
 
Veprimi sipas detyrës zyrtare
 

 

(1)  Nëse nëna ka shënuar personin e caktuar si at të fëmijës së vet, kurse brenda një viti nga dita e lindjes së fëmijës nuk e fillon procedurën për vërtetimin e atësisë, organi i kujdestarisë sipas detyrës zyrtare mund të fillojë procedurën në emër të fëmijës. Me atë rast fëmijës i caktohet kujdestari i posaçëm për zhvillimin e procedurës.

(2)  Organi i kujdestarisë nuk do të fillojë procedurën për vërtetimin e atësisë sipas detyrës zyrtare nëse nëna për shkaqe të arsyeshme kundërshton këtë gjë.

 

2. Amësia

 

 

Neni 112.
 
Vërtetimi i amësisë
 

 

Dispozitat e këtij ligji për vërtetimin e atësisë gjithashtu  zbatohen edhe me rastin e vërtetimit të amësisë.

 

3. Kundërshtimi i atësisë dhe i amësisë

 

 

Neni 113.
 
Kundërshtimi i atësisë nga burri
 

 

(1)  Burri mund të kundërshtojë atësinë e fëmijës të cilin e ka lindur gruaja e tij gjatë martesës ose para kalimit të 300 ditëve nga zgjidhja e martesës, nëse konsideron se nuk është at i fëmijës.

(2)  Padia për kundërshtimin e atësisë mund të paraqitet brenda afatit prej gjashtë muajsh nga dita e marrjes në dijeni të faktit që vë në dyshim atësinë e tij. Kërkesa nuk mund të dërgohet  më vonë se  afati prej 10 vjetësh nga lindja e fëmijës.

(3)  Nëse burrit të nënës së fëmijës i është hequr plotësisht aftësia për të vepruar, padinë për kundërshtimin e atësisë së tij mund ta ngritë kujdestari i tij me lejen e Organit të Kujdestarisë.

 

Neni 114.
 
Kundërshtimi i atësisë nga Nëna
 

 

(1)  Nëna mund të kundërshtojë se është at i fëmijës së saj personi i cili, sipas paragrafit (1) të nenit 99 të këtij Ligji, konsiderohet at i fëmijës.

(2)  Padia për kundërshtimin e atësisë nga nëna duhet të paraqitet brenda afatit prej gjashtë muajsh nga lindja e fëmijës.

 

Neni 115.
 
Kundërshtimi i atësisë me iniciativën e fëmijës
 

 

(1)  Fëmija mund të kundërshtojë atësinë e personit i cili me këtë ligj konsiderohet si at i tij.

(2)  Fëmija mund të paraqesë padinë për kundërshtimin e atësisë. Nëse fëmija është i mitur ose nuk ka aftësi për të vepruar, padinë në emër të tij mund  ta paraqet nëna, e nëse nëna nuk është e gjallë ose ka vendqëndrimin e panjohur, apo i është hequr aftësia për të vepruar ose i është hequr e drejta prindore, padinë mund ta paraqet kujdestari me lejen e organit të kujdestarisë.

(3)  E drejta e padisë së fëmijës nuk parashkruhet.

 

Neni 116.
 
Kundërshtimi i  atësisë nga personi i tretë për fëmijën  jashtëmartesor
 

 

(1)  Personi që e konsideron veten at i fëmijës së lindur jashtë martesës, mund të kërkojë pavlefshmërinë e atësisë së personit tjetër i cili atë fëmijë e ka pranuar  si të vetin, me kusht që me po atë padi të kërkojë që të vërtetohet atësia e tij.

(2)  Padia mund të paraqitet brenda afatit prej një viti nga regjistrimi i atësisë së kundërshtuar në regjistrin amë të të lindurve.

 

Neni 117.
 
Kundërshtimi i atësisë nga personi i  tretë për fëmijën e lindur në martesë
 

 

(1)  Personi që e konsideron vetën at i fëmijës të lindur në martesë mund t’ia kundërshtojë atësinë personit  i cili, sipas këtij ligji, konsiderohet at i fëmijës.

(2)  Kjo vlen vetëm në rastet kur personi ka jetuar në bashkësi me nënën e fëmijës në kohën e zënies së fëmijës, me kusht që me po atë padi të kërkojë që të vërtetohet atësia e tij.

(3)  Padia për kundërshtimin e atësisë në rastin nga paragrafi 1 i këtij neni duhet  të paraqitet brenda afatit prej një viti nga lindja e fëmijës.

 

Neni 118.
 
Kundërshtimi i amësisë
 

 

(1)  Gruaja, e cila është regjistruar në regjistrin amë të të lindurve si nënë e fëmijës, mund ta kundërshtojë amësinë e vet nëse konsideron se nuk është nënë e fëmijës.

(2)  Padia për kundërshtimin e amësisë mund të paraqitet brenda afatit prej gjashtë muajsh nga marrja në dijeni e faktit se nuk është nënë e fëmijës, e më së voni brenda afatit pre 7 vjetësh nga lindja e fëmijës.

 

Neni 119.
 
Kundërshtimi i amësisë nga personi i tretë
 

 

(1)  Gruaja e cila e konsideron vetën nënë e fëmijës mund t’ia kundërshtojë amësinë gruas tjetër e cila në regjistrin amë të të lindurve është regjistruar si nënë e atij fëmije, me kusht që me po atë padi të kërkojë që të vërtetohet amësia e saj.

(2)  Padia e këtillë do të paraqitet brenda afatit prej gjashtë muajsh nga marrja në dijeni se ajo është nënë e atij fëmije, e më së voni brenda afatit prej 7 vjetësh nga lindja e fëmijës.

 

Neni 120.
 
Kundërshtimi i amësisë me iniciativën e fëmijës
 

 

(1)  Fëmija mund t’a kundërshtojë amësinë e gruas e cila është regjistruar në regjistrin amë të të lindurve si nënë e tij.

(2)  Deri në moshën madhore të fëmijës, si dhe në rastin kur fëmijës i është hequr aftësia për të vepruar, Organi i Kujdestarisë apo kujdestari në emër të Organit të Kujdestarisë mund të paraqet këtë padi në emër të tij.

(3)  E drejta e padisë së fëmijës për kundërshtimin e amësisë nuk parashkruhet.

 

Neni 121.
 
Trashëgimi i të drejtave
 

 

(1)  E drejta për padi për kundërshtimin e atësisë, si dhe e drejta për padi për kundërshtimin e amësisë nuk kalon në trashëgimtarët e personave të autorizuar, sidoqoftë trashëgimtarët mund të vazhdojnë procedurën e filluar nëse për këtë gjë kanë interes juridik.

(2)  Përjashtimisht nga dispozitat e paragrafit 1 të këtij neni, trashëgimtarët e personit që, sipas këtij ligji, konsiderohet at i fëmijës mund të paraqesin padinë për kundërshtimin e atësisë nëse ai person nuk ka qenë i njoftuar as për zënien e nënës as për lindjen e fëmijës, e as në kohën e zënies së fëmijës nuk ka jetuar në bashkësi me nënën e fëmijës.

 

Neni 122.
 
Përjashtimi
 

 

Pas vdekjes së fëmijës nuk lejohet kundërshtimi i atësisë dhe i amësisë.

 

4. Dispozita të posaçme për atësinë dhe amësinë e fëmijëve të zënë me asistencë mjekësore

 

 

Neni 123.
 
Parimi
 

 

Nuk lejohet përcaktimi ose kundërshtimi i atësisë ose amësisë i fëmijës i cili është zënë me asistencë mjekësore dhe me pëlqimin e donatorit.

 

Neni 124.
 
Përjashtimet
 

 

(1)  Përjashtimisht, burri i nënës mund të kundërshtojë atësinë e fëmijës së lindur në kohën e martesës ose pas 300 ditëve nga mbarimi i martesës, nëse fëmija është zënë  me mbarsim artificial me farën e personit të tretë  pa pëlqimin me shkrim të burrit.

(2)  Gruaja, e cila ka lindur fëmijën e zënë me qelizën vezore të një gruaje tjetër, ka të drejtë të kundërshtojë amësinë nëse mbarsja është bërë me asistencë mjekësore dhe pa pëlqim me shkrim të saj.

(3)  Gruaja, me qelizën vezë të të cilës është zënë fëmija pa pëlqimin me shkrim të saj, ka të drejtë të kundërshtojë amësinë e gruas e cila e ka lindur fëmijën, nëse në të njëjtën kohë kërkon verifikimin e amësisë së saj.

(4)  Padia për kundërshtimin e atësisë ose amësisë mund të parashtrohet brenda gjashtë muajve nga data kur është informuar lidhur me zënien nga Paragrafi (1), (2) dhe (3) të këtij neni. Kjo nuk do të bëhet pasi që fëmija ka arritur moshën shtatë vjeç.

(5)  Nëse personat nga Paragrafi (1), (2) dhe (3) të këtij neni, mësojnë për zënien para lindjes së fëmijës, do të parashtrojnë padi për kundërshtimin e atësisë ose amësisë brenda gjashtë muajve nga lindja e fëmijës.

 

II. MBROJTJA E FËMIJËVE DHE PËRGJEGJËSIA PRINDËRORE

 

 

1. Mbrojtja e Fëmijëve

 

 

Neni 125.
 
Parimet për mbrojtjen e fëmijëve
 

 

(1)  Çdo fëmijë ka të drejtën e pamohueshme për të jetuar.

(2)  Fëmijët kanë të drejtë të rriten në familje me prindër. Fëmijët që nuk jetojnë bashkë me të dy prindërit kanë të drejtë t’i takojnë rregullisht prindërit me të cilët nuk jetojnë;

(3)  Fëmijët me të meta të diagnostifikuara mendore ose fizike kanë të drejtë për kujdes të posaçëm, për një jetë të përshtatshme, në kushte të jetës që garantojnë dinjitetin e tyre dhe lehtësojnë pjesëmarrjen e tij aktive në jetën shoqërore.

(4)  Fëmijët kanë të drejtën e shkollimit fillore falas, të marrjes së informimit për profesione të ndryshme si dhe për shkollat që ekzistojnë.

(5)  Fëmijët gëzojnë të drejtën e mbrojtjes nga shfrytëzimi ekonomik, eksploatimit të fëmijëve, trafikimit dhe eksploatimit seksual dhe nga kryerja e çdo pune që paraqet rrezik ose që cenon edukimin ose dëmton shëndetin e tyre.

(6)  Fëmijët duhet të mbrohen nga keqtrajtimi dhe dhunimi seksual.

(7)  Fëmijët duhet mbrojtur nga përdorimi i paligjshëm i drogave dhe substancave psikotrope dhe nuk duhet lejuar që fëmijët të përdoren për prodhimin dhe trafikimin e paligjshëm të këtyre lëndëve.

 

 

Neni 126.
 
Banimi i përbashkët dhe i ndarë
 

 

(1)  Fëmijët e mitur kanë të drejtë të jetojnë me prindërit e tyre.

(2)  Fëmijët e mitur mund të jetojnë ndaras nga prindërit e tyre vetëm kur këtë gjë e kërkojnë interesat e përbashkëta të fëmijëve dhe të prindërve.

 

Neni 127.
 
Kthimi i fëmijës në banim të përbashkët me prindërit
 

 

Prindërit mund të kërkojnë kthimin e fëmijës së tyre të mitur, kur fëmija nuk jeton me ata ose mbahet pa të drejtë nga persona tjerë.

 

 

2. Përgjegjësia Prindërore

 

 

Neni 128.
 
Parimet
 

 

(1)  Përgjegjësia prindërore rezulton fillimisht nga e drejta për kujdes prindëror

(2)  Fëmija është nën përgjegjësi prindërore deri në moshën madhore.

(3)  Prindërit janë të detyruar të sigurojnë në çdo kohë që parimet e përcaktuara në nenin 125 të këtij Ligji përdoren për mbrojtjen e fëmijëve të tyre të mitur.

(4)  Përgjegjësia prindërore përfshin të drejtat dhe detyrat që kanë për qëllim të sigurojnë mirëqenien emocionale, sociale dhe materiale të fëmijës, duke u kujdesur për të, duke mbajtur raporte vetjake me të, duke i siguruar atij mirërritjen, edukimin, arsimimin, përfaqësimin ligjor dhe administrimin e pasurisë.

(5)  Duke i zbatuar këto parime, prindërit duhet t’i kenë në konsiderim aftësitë, prirjet dhe dëshirat e fëmijëve të tyre.

 

 

Neni 129.
 
Kontributi personal dhe shfrytëzimi i shërbimeve publike
 

 

Për të realizuar kujdesin  prindëror dhe për të zbatuar parimet e nenit 128 të këtij Ligji prindërit janë të detyruar personalisht të japin kontributin e tyre si dhe të shfrytëzojnë shërbimet e institucioneve shoqërore nëse është e nevojshme.

 

 

3. Mbiemri i Fëmijës

 

 

Neni 130.
 
Përcaktimi i Mbiemrit të Fëmijës
 

 

(1)  Fëmijës ia caktojnë mbiemrin prindërit me marrëveshje.

(2)  Fëmija e merr mbiemrin sipas mbiemrit të njërit ose të të dy prindërve.

(3)  Fëmijëve të përbashkët prindërit nuk mund t’ua caktojnë mbiemra të ndryshëm.

(4)  Kur prindërit nuk mund të arrijnë marrëveshjen për mbiemrin e fëmijës, mbiemri përcaktohet nga Organi i Kujdestarisë, në pajtim me dispozitat e paragrafit 2 të këtij neni, pasi t’i dëgjojë të dy prindërit.

 

Neni 131.
 
Përjashtimet
 

 

(1)  Nëse njëri prind nuk është i gjallë, ose nuk ka mundësi që t’i ushtrojë të drejtat dhe detyrat prindërore, ose është i panjohur, mbiemrin e fëmijës e cakton prindi tjetër.

(2)  Nëse prindërit e fëmijës nuk janë të gjallë ose nuk janë të aftë që të ushtrojnë  kujdesin prindëror ose janë të panjohur, mbiemrin e fëmijës e cakton organi i kujdestarisë.

 

Neni 132.
 
Mbiemri i fëmijës pas ndryshimit në statusin e familjes
 

 

(1)  Fëmijës së mitur të cilit i është caktuar mbiemri pas ndërrimit të statusit familjar me njohjen e atësisë, me lidhjen e martesës ndërmjet prindërve, me vërtetimin e atësisë ose të amësisë, përkatësisht me kundërshtimin e atësisë ose të amësisë, mund t’i caktohet mbiemri i ri, brenda afatit prej dy muajsh pas ndërrimit të statusit të familjes.

(2)  Nëse mbiemri i ri i caktohet fëmijës me të vjetër se dhjetë vjeç, është i nevojshëm edhe pëlqimi i tij.

(3)  Deklarata për caktimin e mbiemrit i paraqitet ofiqarit i cili mban regjistrin amë të të lindurve për fëmijën, ose ofiqarit sipas vendbanimit të deklaratë dhënësit.

 

4. Përfaqësimi dhe administrimi me pasurinë e fëmijës

 

 

Neni 133.
 
 Përfaqësimi
 

 

(1)  Prindërit kanë të drejtë dhe detyrë ligjore  t’i përfaqësojnë fëmijët e tyre të mitur.

(2)  Të gjitha dërgimet dhe deklaratat që duhet t’i bëhen fëmijës, mund t’i dërgohen  njërit ose tjetrit prind, e nëse prindërit nuk jetojnë së bashku, prindit me të cilin jeton fëmija.

 

Neni 134.
 
Administrimi i Pasurisë
 

 

Pasurinë e fëmijës deri në moshën madhore të tij e administrojnë në dobi të fëmijës prindërit e tij.

 

5. Disponimi i të ardhurave të Fëmijës

 

 

Neni 135.
 
Parimi
 

 

(1)  Prindërit, të ardhurat nga pasuria e fëmijës së tyre mund t’i disponojnë, në radhë të parë: për ushqimin, edukimin dhe arsimimin e tij, si dhe për nevojat e domosdoshme të bashkësisë familjare, nëse nuk kanë mjete të mjaftueshme.

(2)  Prindërit me lejen e Organit kompetent të Kujdestarisë mund ta tjetërsojnë ose ta ngarkojnë pasurinë e fëmijës vetëm për mbajtje, kujdes dhe edukim.

 

Neni 136.
 
Punët juridike, marrëdhëniet e punës
 

 

(1)  Fëmija i cili ka mbushur 14 vjet mund të ndërmerr veprime juridike, por për plotfuqishmërinë e këtyre veprimeve, me përjashtim të veprimeve me rëndësi më të vogël, nevojitet leja e prindërve të tij, përkatësisht leja e organit të kujdestarisë për veprimet juridike  nëse me ligj nuk është caktuar ndryshe.

(2)  Fëmija që ka mbushur 15 vjet, me pëlqim të përfaqësuesit të tij statutor në mënyrë të pavarur mund të themelojë marrëdhënien e punës dhe të disponojë me të ardhurat e veta personale dhe me pasurinë që e ka fituar me punën e vet, por është i detyruar që nga këto të hyra të kontribuojë për ushqimin, edukimin dhe arsimimin e vet.

 

6. Ushtrimi i kujdesit prindëror

 

 

Neni 137.
 
Përkufizimi i  kujdesit prindëror, ushtrimi nga prindërit
 

 

(1)  Kujdesi prindëror përfshin të gjitha të drejtat dhe detyrat e kujdesit të përcaktuara më këtë ligj.

(2)  Kujdesin prindëror e ushtrojnë prindërit bashkërisht dhe me marrëveshje.

(3)  Nëse njëri nga prindërit ka vdekur ose është shpallur i vdekur,ose nuk i është dhënë kujdesi prindëror ose i është marrë ajo, kujdesi prindëror i takon prindit tjetër. E njëjta do të aplikohet nëse për shkak të rrethanave tjera njëri prind nuk është i aftë për ushtrimin e kujdesit prindëror.

 

Neni 138.
 
Ushtrimi i kujdesit  nga Organi i Kujdestarisë
 

 

Organi i Kujdestarisë vendos në emër të interesave të fëmijës vetëm me kërkesën e njërit ose të dy prindërve, me kërkesën e personit të tretë, në rastet kur kujdesi  fëmijës është nën mbikëqyrjen e tij ose me vendimin e gjykatës.

 

Neni 139.
 
Ushtrimi i kujdesit në rastin e ndarjes së prindërve
 

 

(1)  Nëse prindërit jetojnë ndaras , kujdesin prindëror e ushtron prindi me të cilin jeton fëmija nëse me këtë pajtohet prindi tjetër.

(2)  Nëse në rastin e jetës së ndarë prindërit nuk merren vesh se me cilin prej tyre do të jetojë fëmija, vendimin lidhur me këtë gjë e merr gjykata kompetente, nëse me këtë ligj nuk është caktuar ndryshe.

(3)  Në rastet kur prindërit jetojnë të ndarë, janë të shkurorëzuar ose martesa e tyre është e anuluar me vendim të gjykatës ose të organit tjetër kompetent, dhe fëmija i është besuar për ruajtje dhe edukim njërit prind, kujdesin prindëror e ushtron prindi të cilit i është besuar fëmija.

(4)  Gjatë kohës së ekzekutimit të masës gjyqësore, kujdesin prindëror e ushtron prindi të cilit me aktvendim i është urdhëruar të zbatojë masën.

 

Neni 140.
 
Vendimi i gjykatës për ushtrimin e të drejtave dhe detyrave prindërore
 

 

(1)  Kur gjykata kompetente në kontestin martesor e merr aktgjykimin me të cilin zgjidhet ose anulohet martesa me atë aktgjykim gjykata do të vendosë për ruajtjen dhe edukimin e fëmijëve të mitur.

(2)  Nëse prindërit nuk janë marrë vesh për rastin e cekur në paragrafin (1) ose nëse marrëveshja e tyre nuk u përgjigjet interesave të fëmijëve, gjykata, pasi të marrë mendimin dhe propozimin e Organit të Kujdestarisë dhe të hetojë të gjitha rrethanat, do të vendosë: që të gjithë fëmijët të mbeten për ruajtje dhe edukim te njëri prind, që disa të mbesin te nëna, kurse disa tek i ati, që të gjithë ose disa fëmijë t’i besohen ndonjë personi të tretë.

(3)  Nëse prindi i cili ushtron kujdesin prindëror pengon kontaktet personale të fëmijës me prindin tjetër, gjykata me aktgjykim do të rregullojë edhe mënyrën e mbajtjes së kontakteve personale të fëmijës me prind, i cili nuk e ushtron kujdesin prindëror, nëse vlerësimi i të gjitha rrethanave të rastit tregon se kjo është e domosdoshme për mbrojtjen e fëmijës.

(4)  Gjykata, me kërkesën e njërit prind ose të Organit të Kujdestarisë, do të ndryshojë vendimin mbi kujdestarinë, nëse këtë gjë e kërkojnë rrethanat e ndryshuara.

(5) Mendimi i fëmijës, i cili është i aftë të japë pikëpamjet e tij/saj, do të merret parasysh nga gjykata në çdo procedurë që i përket atij. Mendimit të tij do t’i jepet pesha e duhur në pajtim me moshën dhe aftësinë e tij  për të kuptuar.

 

Neni 141.
 
Çështje të rëndësisë thelbësore për zhvillimin e fëmijës
 

 

(1)  Të dy prindërit do të vendosin me marrëveshje për çështjet e rëndësisë thelbësore për zhvillimin e fëmijës, edhe në rastet kur duke u bazuar në marrëveshjen e tyre ose vendimin e Organit të Kujdestarisë ose vendimin e gjykatës vetëm njëri nga ata ushtron kujdesin prindëror.

(2)  Ku prindi i cili nuk ushtron kujdesin prindëror nuk pajtohet me ndonjë masë ose veprim të prindit tjetër në ushtrimin e kujdesit prindëror në çështjet e rëndësishme ai mund të informojë gjykatën kompetente i cili është i obliguar të vendosë se a është masa apo veprimi i tillë në favor të interesave të fëmijës.

 

7. Besimi i fëmijës

 

 

Neni 142.
 
Besimi i përkohshëm nga prindërit palës së tretë
 

 

(1)  Kur këtë e kërkojnë interesat e fëmijës, prindi ose prindërit munden përkohësisht t’ia besojnë fëmijën palës së tretë për kujdes dhe edukim, nëse ky person i plotëson kushtet e kujdestarit.

(2)  Nëse prindërit ose prindi i cili e ushtron kujdesin prindëror shkojnë përkohësisht në vend tjetër të banimit brenda apo jashtë Kosovës, ata ose ai mund t’ia besojnë fëmijën për kujdes dhe edukim vetëm personit i cili i plotëson kushtet e kujdestarit.

 

Neni 143.
 
Besimi i fëmijës njërit prind ose personit të tretë
 

 

(1)  Në rast të vdekjes së prindit i cili e ka ushtruar vetë kujdesin prindëror sipas vendimit të gjykatës ose sipas vendimit të Organit të Kujdestarisë ose sipas marrëveshjes me prind tjetër, si dhe në rast kur ai prind e humb aftësinë për të vepruar ose e braktisë fëmijën, prindi tjetër ka të drejtë të kërkojë që personi te i cili ndodhet fëmija t’ia dorëzojë fëmijën për ruajtje dhe edukim.

(2)  Në rast të kontestit ndërmjet prindërve dhe personit të tretë, gjykata kompetente mund të vendosë që fëmija t’i besohet për ruajtje dhe edukim personit te i cili ndodhet fëmija, ndonjë personi ose institucioni tjetër, nëse në bazë të mendimit dhe propozimit të marrë nga Organi i Kujdestarisë, pasi t’i hetojë të gjitha rrethanat, konstaton se interesat e fëmijës e kërkojnë një gjë të tillë.

 

Neni 144.
 
Shqyrtimet e gjykatës
 

 

(1)  Gjykata ose Organi i Kujdestarisë, i cili e merr vendimin mbi besimin e fëmijës për ruajtje dhe edukim, ka për detyrë që në mënyrë të përshtatshme t’i hetojë të gjitha rrethanat që janë me rëndësi për zhvillimin  e drejtë psikik dhe fizik dhe për edukimin e fëmijës.

(2)  Në rast se fëmiu është me moshë mbi 10 vjeç, gjykata do të marrë parasysh  posaçërisht nevojat emocionale dhe dëshirat e fëmijës. Nëse e mendon të nevojshme, gjykata do të merr parasysh mendimin e ekspertëve.

 

Neni 145.
 
Kontaktet personale
 

 

(1)  Nëse fëmija jeton vetëm me njërin prind ose me personin e tretë ose në institucion, prindërit do të merren vesh për mënyrën e mbajtjes së kontakteve personale me fëmijën. Në rast të kontestit, vendimin lidhur me këtë gjë e merr gjykata kompetente.

(2)  Gjykata kompetente përsëri mund të rregullojë mënyrën e mbajtjes së kontakteve personale të prindërve me fëmijët, nëse këtë gjë e kërkojnë rrethanat e ndryshuara.

 

III. MBIKËQYRJA NDAJ KUJDESIT PRINDËROR

 

 

Neni 146.
 
Mbikëqyrja nga Organi i Kujdestarisë
 

 

Organi i Kujdestarisë ushtron mbikëqyrjen e përgjithshme dhe të vazhdueshme ndaj ushtrimit të të drejtave dhe detyrave prindërore.

 

Neni 147.
 
Masat urgjente të Organit të Kujdestarisë
 

 

(1)  Nëse Organi i Kujdestarisë mëson për rrezikun ekzistues për fëmiun për shkak të abuzimit të të drejtës prindërore ose çfarëdo rreziku për fëmijën nga neglizhenca serioze e detyrave prindërore, është i detyruar që urgjentisht të ndërmerr masa për mbrojtjen e personalitetit, të drejtave dhe interesave të fëmijës.

(2)  Ofiqari ka për detyrë që të lajmërojë Organin e Kujdestarisë për lindjen e fëmijës, njëri ose të dy prindërit e të cilit janë të panjohur, si dhe për marrjen e masave të domosdoshme për mbrojtjen e tij.

 

Neni 148.
 
Marrja e fëmijës nga kujdesi i prindërve
 

 

(1) Fëmija nuk do të largohet nga kujdesi i prindit/prindërve të tij/saj ose të kujdestarit të tij ligjor pa lejen e tyre apo pa urdhër të gjykatës.

(2) Përjashtimisht, kur organi i kujdestarisë ka arsye të bazuar për të besuar se ekziston rrezik serioz i drejtpërdrejtë për shëndetin, sigurinë apo mirëqenien e fëmijës, organi i kujdestarisë mund të hyjë në cilin do vend dhe të largojë fëmijën në një vend të sigurt, ku ai/ajo do të ketë përkujdesje për një periudhë që nuk kalon 72 orë.

(3) Para se të skadojë afati prej 72 orëve, organi i kujdestarisë rastin duhet ta paraqesë në gjykatën kompetente, e cila vendos për kujdestarinë e fëmijës. Nëse e kërkojnë rrethanat, gjykata mund të jep urdhër për vlerësim për një periudhë 21 ditësh, për të mundësuar hetime të mëtutjeshme dhe vlerësime, deri në të cilën kohë çështja duhet të paraqet në gjykatë për shqyrtim të mëtejmë.

(4) Me këtë marrje të fëmijës nuk pushojnë të drejtat e tjera që u takojnë prindërve, as detyrat e tyre ndaj fëmijës.

 

IV. PRIVIMI NGA KUJDESI PRINDËROR

 

 

Neni 149.
 
Privimi nga Kujdesi
 

 

(1)  Prindërit të cilët e keqpërdorin ushtrimin e të drejtës prindërore ose në mënyrë serioze e neglizhojnë  ushtrimin e të drejtës prindërore, privohen nga Kujdesi.

(2)  Prindi  mund të privohet nga kujdesi për të gjithë fëmijët, e nëse këtë gjë e kërkojnë rrethanat e posaçme, ata privohen nga kujdesi vetëm ndaj njërit fëmijë.

(3)  Vendimin mbi privimin e prindërve nga  kujdesi prindëror e merr gjykata kompetente në procedurë jashtëkontestimore pasi të ketë marrë mendimin nga Organi i Kujdestarisë dhe pasi të ketë hetuar të gjitha rrethanat relevante  lidhur me rastin individual.

 

Neni 150.
 
Procedura
 

 

(1)  Vendimi për privimin e kujdesit prindëror mund të inicohet nga prindi tjetër, Organi i Kujdestarisë ose Gjykata.

(2)  Organi i Kujdestarisë është i detyruar të fillojë procedurën për privimin e kujdesit prindëror nëse mëson për ekzistimin e shkaqeve të ofruara në këtë Ligj.

 

Neni 151.
 
Rikthimi i kujdesit prindëror
 

 

(1)  Kur arsyet që kanë shkaktuar privimin e kujdesit prindëror pushojnë të ekzistojnë, prindit ose prindërve me vendim të gjykatës u kthehet kujdesi prindëror.

(2)  Kërkesa për rikthimin e kujdesit prindëror mund të parashtrohet nga prindi dhe Organi i Kujdestarisë.

(3)  Në kontestet martesore dhe kontestet lidhur me marrëdhëniet mes prindërve dhe fëmijëve, gjykata që merret me këto çështje mundet ex officio të merr vendim për kthimin e kujdesit prindëror, nëse konkludon  se janë plotësuar kushtet për këtë.

 

V. ZGJATJA KOHORE E KUJDESIT PRINDËROR

 

 

Neni 152.
 
Parimi
 

 

Kujdesi prindëror mund të zgjatet edhe pas moshës madhore të fëmijës nëse ai për shkak të sëmundjes psikike të diagnostifikuar, zhvillimit psikik të ngecur ose të të metave fizike apo për shkaqe të tjera mjekësore nuk është i aftë që të kujdeset vetë për personalitetin, të drejtat dhe interesat e veta.

 

Neni 153.
 
Procedura
 

 

(1)  Vendimin për zgjatjen e kujdesit prindëror e merr gjykata kompetente në procedurën jashtëkontestimore me kërkesën e prindërve ose të Organit të Kujdestarisë.

(2)  Propozimi për zgjatjen e kujdesit prindëror paraqitet para së të mbushë fëmija moshën madhore, sidoqoftë gjykata mund ta zgjasë kujdesin prindëror edhe në rastin kur kërkesa nuk është paraqitur me kohë, nëse në kohën e arritjes së moshës madhore kanë ekzistuar shkaqet për zgjatjen e kujdesit prindëror.

(3)  Në vendimin për zgjatjen e kujdesit prindëror gjykata do të specifikojë se personi ndaj të cilit është zgjatur kujdesi prindëror është barazuar në të miturin e ri apo më të vjetër se 14 vjet.

 

 

Neni 154.
 
Pushimi i zgjatjes kohore
 

 

Kur pushojnë shkaqet për shkak të të cilave është zgjatur kujdesi prindëror ndaj personit madhor, gjykata, me kërkesën e atij personi, të prindërve ose të organit të kujdestarisë, do të marrë vendimin mbi pushimin e kujdesit prindëror.

 

 

Neni 155.
 
Shënimet
 

 

Vendimi mbi zgjatjen ose përfundimin e kujdesit të zgjatur prindëror do të shënohet në regjistrin amë të të lindurve, e nëse ai person ka pasuri të paluajtshme edhe në regjistrat publike për evidencën e pasurisë së paluajtshme.

           

   


Herėn e fundit ėshtė azhuruar mė : ( e premte . 20 shkurt 2009 )
 
Para >